Postacie

Ludzie wokół Jezusa

Postacie, które spotykasz w „The Chosen”: co Ewangelie mówią o apostołach, rodzinie Jezusa, Marii Magdalenie, Nikodemie i innych, i co wie o nich tradycja Kościoła. Każde stwierdzenie ma odnośnik biblijny i źródło; tam, gdzie postać pojawia się w serialu, podajemy odcinek.

Ilustracja (AI)

Dwunastu i Maciej

Od początku publicznej działalności Jezus wybrał dwunastu, aby byli z Nim i uczestniczyli w Jego posłaniu1. Ewangelie i Dzieje Apostolskie podają cztery spisy Dwunastu; kolejność imion nie jest we wszystkich taka sama2.

Dwunastu apostołów w porównaniu

Dwunastu, których wybrał Jezus, i Maciej, który dołączył do nich po Wielkanocy: co mówią o nich Ewangelie, co wie tradycja Kościoła i kiedy Kościół ich wspomina. Wybierz od dwóch do czterech apostołów.

Szybki wybórPrzy Przemienieniu (Mk 9,2)Dwie pary braci (Mk 1,16-20)Judasz Iskariota i Maciej (Dz 1,15-26)

Piotrpowołani nad jezioremJanpowołani nad jezioremMateuszDwunastu
Imię
Imię i przydomekSzymon; Jezus nazywa go Kefas, po grecku Petros: skałaJan: „Pan okazał łaskę”Mateusz: „dar Boga”; u Marka i Łukasza Lewi
Pochodzenie i rodzina
PochodzenieBetsaida; mieszkał w Kafarnaumnad Jeziorem GalilejskimKafarnaum (komora celna)
Rodzinasyn Jana; brat Andrzeja; żonatysyn Zebedeusza; brat JakubaMarek nazywa Lewiego synem Alfeusza
W Ewangeliach
Zajęcie lub zadanierybakrybakcelnik
PowołanieJ 1,40-42; Mt 4,18-20; Łk 5,1-11Mt 4,21-22; Mk 1,19-20Mt 9,9; Mk 2,14; Łk 5,27-28
Najważniejsze fragmentyMt 14,28-31; Mt 16,13-20; Łk 22,54-62; J 21,15-19Mk 5,37; Mk 9,2; Łk 22,8; J 13,23; J 19,25-27; J 20,2-8Mt 9,9-13; Mt 10,3
W spisach apostołów
Mateusz1. · wymieniony jako pierwszy4.8. · „celnik”
Marek1.3.7.
Łukasz1.4.7.
Dzieje Apostolskie1.2.8.
W tradycji Kościoła
Misja po WielkanocyJerozolima, Antiochia, RzymEfez; zesłany na Patmosnajpierw wśród Żydów, potem wśród innych narodów
Śmierćśmierć męczeńska w Rzymie, na krzyżuw podeszłym wieku w Efezie, za cesarza Trajanawedług Herakleona, przytoczonego przez Klemensa Aleksandryjskiego, nie śmierć męczeńska
Grób i relikwieRzym: nad jego grobem stoi Bazylika św. PiotraEfez: ruiny bazyliki Justyniana–
Pisma w Nowym Testamencielisty PiotraEwangelia, listy i ApokalipsaEwangelia według św. Mateusza
Wspomnienie
Święto w kalendarzu29 czerwca · uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła; 22 lutego · święto Katedry św. Piotra27 grudnia · święto21 września · święto
Wszystkie źródła tego porównania (43)
  1. Biblia Tysiąclecia, wyd. V (Pallottinum): skróty ksiąg i numeracja wersetów
  2. Benedykt XVI, audiencja generalna 17 maja 2006: Piotr rybak (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  3. Benedykt XVI, audiencja generalna 24 maja 2006: apostoł Piotr (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  4. Benedykt XVI, audiencja generalna 7 czerwca 2006: Piotr – skała (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  5. Benedykt XVI, audiencja generalna 14 czerwca 2006: Andrzej, pierwszy powołany (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  6. Benedykt XVI, audiencja generalna 21 czerwca 2006: Jakub Starszy (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  7. Benedykt XVI, audiencja generalna 28 czerwca 2006: Jakub Młodszy (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  8. Benedykt XVI, audiencja generalna 5 lipca 2006: Jan, syn Zebedeusza (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  9. Benedykt XVI, audiencja generalna 9 sierpnia 2006: Jan teolog (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  10. Benedykt XVI, audiencja generalna 23 sierpnia 2006: Jan, widzący z Patmos (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  11. Benedykt XVI, audiencja generalna 30 sierpnia 2006: Mateusz celnik (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  12. Benedykt XVI, audiencja generalna 6 września 2006: apostoł Filip (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  13. Benedykt XVI, audiencja generalna 27 września 2006: Tomasz zwany Didymos (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  14. Benedykt XVI, audiencja generalna 4 października 2006: Bartłomiej (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  15. Benedykt XVI, audiencja generalna 11 października 2006: Szymon i Juda (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  16. Benedykt XVI, audiencja generalna 18 października 2006: Judasz Iskariota i Maciej (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  17. Catholic Encyclopedia: St. Andrew (święto 30 listopada; relikwie w Amalfi) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  18. Catholic Encyclopedia: St. Bartholomew (święto 24 sierpnia) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  19. Catholic Encyclopedia: St. Matthias (z uwagą redakcji o święcie 14 maja) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  20. Catholic Encyclopedia: St. Peter, Prince of the Apostles (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  21. Catholic Encyclopedia: St. Philip the Apostle (z uwagą redakcji o święcie 3 maja w kalendarzu ogólnym) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  22. Catholic Encyclopedia: St. Simon the Apostle (święto 28 października) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  23. Catholic Encyclopedia: St. Thomas the Apostle (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  24. Biblioteka EWTN (żywoty świętych): Saint Jude, Apostle (święto 28 października) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  25. Biblioteka EWTN (za Catholic Encyclopedia): St. Matthew (święto 21 września) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  26. New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Dz 1 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  27. New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): J 1 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  28. New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Łk 5 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  29. New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mk 3 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  30. New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mt 10 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  31. New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mt 4 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  32. New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mt 9 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  33. USCCB, czytania dnia: święto Katedry św. Piotra Apostoła (22 lutego) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  34. USCCB, czytania dnia: święto św. Jakuba Apostoła (25 lipca) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  35. USCCB, czytania dnia: święto św. Jana, Apostoła i Ewangelisty (27 grudnia) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  36. USCCB, czytania dnia: święto św. Macieja Apostoła (14 maja) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  37. USCCB, czytania dnia: uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  38. USCCB, czytania dnia: święto św. Tomasza Apostoła (3 lipca) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  39. New American Bible (vatican.va): Dz 1 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  40. New American Bible (vatican.va): Łk 6 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  41. New American Bible (vatican.va): Mk 3 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  42. New American Bible (vatican.va): Mt 10 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
  43. Opus Dei (Polska): Św. Apostołów Filipa i Jakuba – 6 maja (6 maja 2024) (sprawdzone 21 października 2026)

Szymon Piotr

rybak z Betsaidy, pierwszy wśród Dwunastu

Fresk: Chrystus podaje klucze klęczącemu Piotrowi, wokół stoją apostołowie
Chrystus wręcza Piotrowi klucze (Mt 16,19), fragment. Fresk: Pietro Perugino, Kaplica Sykstyńska, 1481–1482, domena publiczna, via Wikimedia Commons
  • Szymon pochodził z Betsaidy nad Jeziorem Galilejskim; był synem Jana. (J 1,42; J 1,44)3
  • Był żonaty i mieszkał w Kafarnaum, gdzie Jezus uzdrowił jego teściową. (Mk 1,29-31)3
  • Łowił ryby z bratem Andrzejem i z rodziną Zebedeusza. (Łk 5,10)3
  • Jezus nadał mu imię Kefas, po grecku Petros, czyli skała. (J 1,42)3
  • Po Jezusie Piotr jest postacią najczęściej wymienianą w Nowym Testamencie: Benedykt XVI wylicza 154 wystąpienia imienia Petros, 75 imienia Szymon i dziewięć aramejskiej formy Kefas.3
  • Na jeziorze idzie po wodzie do Jezusa. Gdy zaczyna tonąć, woła o ratunek, a Jezus chwyta go za rękę. (Mt 14,28-31)4
  • W okolicy Cezarei Filipowej wyznaje, że Jezus jest Mesjaszem. (Mk 8,29; Mt 16,16)3
  • Szymon Piotr zajmuje pierwsze miejsce wśród Dwunastu. Jak uczy Katechizm, tylko Szymona, któremu nadał imię Piotr, Pan uczynił skałą swojego Kościoła.56
  • Po trzykrotnym zaparciu się Jezusa gorzko płacze; po Wielkanocy Jezus trzy razy pyta go, czy Go kocha, i powierza mu swoją owczarnię. (Łk 22,61-62; J 21,15-17)78
  • Według tradycji Piotr dotarł przez Antiochię do Rzymu i tam poniósł śmierć męczeńską na krzyżu. Nad jego grobem stoi Bazylika św. Piotra.9

Fragmenty Biblii: Mt 4,18-20Łk 5,1-11J 1,40-42Mk 1,29-31Mt 14,28-31Mt 16,13-20Łk 22,54-62J 21,15-19

Miejsca: Betsaida, Kafarnaum, Jezioro Galilejskie, Cezarea Filipowa, Jerozolima

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 1 Sezon 1, odc. 2 Sezon 1, odc. 4 Sezon 1, odc. 6 Sezon 4, odc. 2

Andrzej

brat Piotra, pierwszy powołany

  • Andrzej jest bratem Szymona Piotra; Jezus powołuje obu nad Jeziorem Galilejskim. (Mt 4,18-20; Mk 1,16-18)10
  • Najpierw był uczniem Jana Chrzciciela i poszedł za Jezusem, gdy Jan wskazał na Niego jako na Baranka Bożego. Potem przyprowadził do Jezusa swojego brata. (J 1,35-42)10
  • Kościół bizantyjski nazywa go Protokletos, czyli „pierwszy powołany”.10
  • Przy rozmnożeniu chleba dla pięciu tysięcy Andrzej wskazuje chłopca, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby. (J 6,8-9)10
  • Razem z Filipem, drugim apostołem o greckim imieniu, przyprowadza do Jezusa Greków, którzy chcą Go zobaczyć. (J 12,20-22)10
  • Według tradycji zginął w Patras w Grecji na krzyżu w kształcie litery X, nazywanym krzyżem świętego Andrzeja. W 1964 roku papież Paweł VI zwrócił Patras jego relikwię, przechowywaną dotąd w Bazylice św. Piotra.10

Fragmenty Biblii: Mt 4,18-20J 1,35-42J 6,8-9J 12,20-22Mk 13,3-4

Miejsca: Betsaida, Kafarnaum, Jezioro Galilejskie, Betania za Jordanem

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 1 Sezon 1, odc. 4

Jakub, syn Zebedeusza

rybak, jeden z trzech najbliższych uczniów Jezusa

  • Jakub jest bratem Jana. Jezus powołuje obu nad jeziorem, gdy razem z ojcem Zebedeuszem naprawiają w łodzi sieci. (Mt 4,21-22; Mk 1,19-20)11
  • Razem z Piotrem i Janem jest przy wskrzeszeniu córki Jaira, przy Przemienieniu i w Getsemani. (Mk 5,37; Mk 9,2; Mk 14,33)2
  • Jezus nadaje obu braciom przydomek Boanerges, czyli synowie gromu. (Mk 3,17)2
  • Przez matkę bracia proszą o miejsca obok Jezusa w Jego królestwie; Jezus pyta, czy mogą pić kielich, który On ma pić. (Mt 20,20-23; Mk 10,35-40)2
  • Jako pierwszy z Dwunastu oddaje życie za Chrystusa: król Herod Agryppa każe go ściąć mieczem. (Dz 12,1-2)2
  • Późniejsza tradycja, sięgająca co najmniej Izydora z Sewilli, mówi, że głosił Ewangelię w Hiszpanii. Według starej tradycji jego grób jest czczony w Santiago de Compostela.2

Fragmenty Biblii: Mt 4,21-22Mk 3,17Mk 5,37Mk 9,2Mk 10,35-40Mk 14,33Dz 12,1-2

Miejsca: Jezioro Galilejskie, Kafarnaum

W serialu „The Chosen”: Sezon 2, odc. 1

Jan, syn Zebedeusza

rybak, apostoł

  • Jan jest bratem Jakuba. Jezus powołuje go, gdy razem z bratem naprawia sieci. (Mt 4,21; Mk 1,19)11
  • Jego hebrajskie imię znaczy „Pan okazał łaskę”.11
  • Razem z Piotrem i Jakubem należy do najbliższego kręgu wokół Jezusa. (Mk 5,37; Mk 9,2; Mk 14,33)11
  • Razem z Piotrem przygotowuje wieczerzę paschalną. (Łk 22,8)11
  • Pod krzyżem stoi razem z Matką Jezusa. (J 19,25-27)11
  • Tradycja widzi w nim ucznia, którego Jezus miłował; Benedykt XVI zaznacza, że badacze dyskutują dziś nad tym utożsamieniem. (J 13,23)11
  • Według starej tradycji przez wiele lat działał w Efezie i zmarł tam w bardzo podeszłym wieku, za cesarza Trajana. Kościół łączy jego imię z czwartą Ewangelią, listami Jana i Apokalipsą.111213

Fragmenty Biblii: Mt 4,21-22Mk 1,19-20Mk 5,37Mk 9,2Łk 22,8J 19,25-27J 20,2-8

Miejsca: Jezioro Galilejskie, Kafarnaum, Jerozolima

W serialu „The Chosen”: Sezon 2, odc. 1

Filip

apostoł z Betsaidy

  • Filip pochodził z Betsaidy, miasta Andrzeja i Piotra. (J 1,44)14
  • Przyprowadza Natanaela do Jezusa, zachęcając go, by przyszedł i sam zobaczył. (J 1,45-46)14
  • Przed rozmnożeniem chleba dla pięciu tysięcy Jezus pyta go, gdzie kupić chleba. Filip wylicza, że nie wystarczyłoby nawet za dwieście denarów. (J 6,5-7)14
  • Razem z Andrzejem przyprowadza do Jezusa Greków, którzy chcą Go zobaczyć. (J 12,20-22)14
  • W czasie Ostatniej Wieczerzy prosi Jezusa, by pokazał im Ojca. Jezus odpowiada, że kto widzi Jego, widzi Ojca. (J 14,8-9)14
  • Według późniejszych przekazów głosił Ewangelię w Grecji i we Frygii i zmarł w Hierapolis. Jego relikwie są czczone razem z relikwiami Jakuba Młodszego w rzymskiej Bazylice Dwunastu Apostołów.1415

Fragmenty Biblii: J 1,43-46J 6,5-7J 12,20-22J 14,8-9

Miejsca: Betsaida

Natanael (Bartłomiej)

apostoł z Kany

  • Tradycja utożsamia apostoła Bartłomieja z Natanaelem, którego Jan wymienia obok Filipa.16
  • Bartłomiej to aramejskie imię znaczące „syn Talmaja”. Natanael znaczy „Bóg dał”.16
  • Natanael pochodził z Kany Galilejskiej. (J 21,2)16
  • Najpierw wątpi, czy z Nazaretu może być coś dobrego; Jezus nazywa go prawdziwym Izraelitą, w którym nie ma podstępu. (J 1,46-47)16
  • Potem wyznaje, że Jezus jest Synem Bożym i Królem Izraela. (J 1,49)16
  • Jego relikwie są czczone w Rzymie, w jego kościele na Wyspie Tyberyjskiej; miał je tam sprowadzić w 983 roku cesarz Otto III.16

Fragmenty Biblii: J 1,45-51J 21,2

Miejsca: Kana Galilejska, Nazaret

W serialu „The Chosen”: Sezon 2, odc. 2

Tomasz

apostoł zwany Didymos

Obraz: Jezus prowadzi dłoń Tomasza do swojego boku, dwaj apostołowie patrzą
Zmartwychwstały zaprasza Tomasza, by dotknął Jego ran (J 20,27). Obraz: Caravaggio, ok. 1601–1602, domena publiczna, via Wikimedia Commons
  • Jego imię znaczy „bliźniak”; Jan nazywa go Didymos. (J 11,16; J 20,24)17
  • Gdy Jezus postanawia iść do Łazarza do Betanii, Tomasz zachęca pozostałych, by poszli z Nim, choć grozi im niebezpieczeństwo. (J 11,16)17
  • W czasie Ostatniej Wieczerzy pyta o drogę. Jezus odpowiada, że On sam jest drogą i prawdą, i życiem. (J 14,5-6)17
  • Osiem dni po Wielkanocy wyznaje przed Zmartwychwstałym, że Jezus jest jego Panem i Bogiem. (J 20,24-29)17
  • Według starej tradycji głosił Ewangelię w Syrii i Persji, aż po Indie.17
  • Jego relikwie spoczywały w Edessie; dziś jego grób jest czczony w Ortonie nad Adriatykiem we Włoszech.18

Fragmenty Biblii: J 11,16J 14,5-6J 20,24-29J 21,2

Miejsca: Betania, Jerozolima, Jezioro Galilejskie

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 5 Sezon 4, odc. 3

Mateusz (Lewi)

celnik w Kafarnaum, apostoł

Obraz: mężczyźni przy stole z monetami; z prawej Jezus wskazuje na Mateusza
Powołanie św. Mateusza (Mt 9,9). Obraz: Caravaggio, ok. 1599–1600, domena publiczna, via Wikimedia Commons
  • Mateusz był celnikiem. Marek i Łukasz nazywają go Lewim. (Mt 9,9; Mk 2,14; Łk 5,27)19
  • Jego hebrajskie imię znaczy „dar Boga”.19
  • Prawdopodobnie siedział w komorze celnej w Kafarnaum, gdzie Jezus często przebywał.19
  • Na wezwanie Jezusa wstaje i idzie za Nim. Potem wydaje w swoim domu wielkie przyjęcie, na którym celnicy i grzesznicy zasiadają do stołu z Jezusem. (Mt 9,9-13; Łk 5,29)19
  • Celnicy pobierali cła i podatki dla władców. Wielu rodaków zaliczało ich do grzeszników, dlatego uczniowie słyszą pytanie, dlaczego ich nauczyciel jada z celnikami i grzesznikami. (Mt 9,10-11)20
  • Starożytny Kościół zgodnie uznawał go za autora pierwszej Ewangelii, począwszy od Papiasza, biskupa Hierapolis, około roku 130. Według Euzebiusza głosił najpierw wśród Żydów.19

Fragmenty Biblii: Mt 9,9-13Mk 2,13-17Łk 5,27-32Mt 10,3

Miejsca: Kafarnaum

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 2 Sezon 1, odc. 7 Sezon 2, odc. 8

Jakub, syn Alfeusza

apostoł, „Młodszy”

  • Występuje we wszystkich czterech spisach Dwunastu, zawsze jako syn Alfeusza; nazywa się go Młodszym, by odróżnić go od syna Zebedeusza. (Mt 10,3; Mk 3,18; Łk 6,15; Dz 1,13)21
  • Często utożsamiano go z Jakubem Mniejszym, synem Marii, która razem z Matką Jezusa stała pod krzyżem. (Mk 15,40; J 19,25)21
  • Dzieje Apostolskie pokazują Jakuba na czele Kościoła w Jerozolimie. Zgodnie z semickim zwyczajem nazywa się go „bratem” Pańskim, czyli bliskim krewnym Jezusa. Czy to ta sama osoba co apostoł, pozostaje przedmiotem dyskusji. (Dz 15,13-21; Ga 1,19)2122
  • Tradycja przypisuje mu List św. Jakuba, który podkreśla, że wiara bez uczynków jest martwa. (Jk 2,26)21
  • Według historyka Józefa Flawiusza ten Jakub został ukamienowany w 62 roku.21

Fragmenty Biblii: Mt 10,3Mk 3,18Łk 6,15Dz 1,13Dz 15,13-21Jk 2,14-26

W serialu „The Chosen”: Sezon 3, odc. 2

Szymon Kananejczyk, zwany Gorliwym

apostoł

  • W greckim tekście Mateusz i Marek nazywają go Kananejczykiem, a Łukasz zelotą, czyli Gorliwym. Oba określenia wywodzą się od hebrajskiego słowa oznaczającego gorliwość. (Mt 10,4; Mk 3,18; Łk 6,15)23
  • Benedykt XVI uważa za prawdopodobne, że nawet jeśli nie należał do nacjonalistycznego ruchu zelotów, odznaczał się żarliwą gorliwością o Boga, o swój naród i o Boże Prawo.23
  • To, że Jezus powołał do tego samego grona jego i celnika Mateusza, pokazuje, jak bardzo różnili się Dwunastu.23
  • Późniejsza tradycja mówi, że głosił Ewangelię w Persji razem z Judą Tadeuszem i tam poniósł śmierć męczeńską. Kościół zachodni czci obu razem 28 października; w Rzymie jego relikwie są czczone w Bazylice św. Piotra.24

Fragmenty Biblii: Mt 10,4Mk 3,18Łk 6,15Dz 1,13

W serialu „The Chosen”: Sezon 2, odc. 5

Juda Tadeusz

apostoł

  • Mateusz i Marek nazywają go Tadeuszem, Łukasz Judą, synem Jakuba. (Mt 10,3; Mk 3,18; Łk 6,16)23
  • Pochodzenie imienia Tadeusz jest niepewne; Benedykt XVI przytacza wyjaśnienie „wielkoduszny”.23
  • W czasie Ostatniej Wieczerzy pyta Jezusa, dlaczego objawi się uczniom, a nie światu. (J 14,22-23)23
  • Tradycja przypisuje mu List św. Judy w Nowym Testamencie.23
  • Katolicy wzywają go jako patrona w sprawach beznadziejnych.25

Fragmenty Biblii: Mt 10,3Łk 6,16J 14,22-23

Judasz Iskariota

jeden z Dwunastu

  • Jego przydomek najczęściej wyjaśnia się jako „człowiek z Keriotu”, wioski koło Hebronu.26
  • W spisach Dwunastu wymienia się go zawsze na końcu. (Mk 3,19)26
  • Przechowywał wspólny trzos Dwunastu. (J 12,6; J 13,29)26
  • Wydaje Jezusa za trzydzieści srebrników, a potem tego żałuje. Jedno z wyjaśnień przydomka odczytuje go jako „ten, który miał Go wydać”. (Mt 26,14-16; Mt 26,47-50; Mt 27,3-5)26
  • Benedykt XVI podkreśla, że tajemnica jego wyboru i jego wiecznego losu pozostaje; nie do nas należy jej osądzanie.26
  • Jego miejsce wśród Dwunastu zajmuje Maciej. (Dz 1,15-26)26

Fragmenty Biblii: J 12,4-6Mt 26,14-16Mt 26,47-50Mt 27,3-5Dz 1,15-26

Miejsca: Jerozolima

W serialu „The Chosen”: Sezon 4, odc. 5 Sezon 5, odc. 4

Maciej

wybrany na apostoła po Wielkanocy

  • Po Wniebowstąpieniu wspólnota w Jerozolimie stawia dwóch mężczyzn, którzy byli z Jezusem od chrztu Janowego: Józefa zwanego Barsabą i Macieja. Los pada na Macieja. (Dz 1,21-26)26
  • Zajmuje miejsce Judasza Iskarioty i zostaje dołączony do jedenastu apostołów. (Dz 1,26)26
  • Według tradycji św. Helena przewiozła jego relikwie do Rzymu, a część z nich trafiła do Trewiru w Niemczech.27
  • Kościół obchodzi jego święto 14 maja.2728

Fragmenty Biblii: Dz 1,15-26

Miejsca: Jerozolima

Rodzina Jezusa i Jan Chrzciciel

Maryja, Matka Jezusa

z Nazaretu

Obraz: anioł Gabriel kłania się Maryi w krużganku
Zwiastowanie Pańskie (Łk 1,26-38). Obraz: Fra Angelico, 1433–1434, domena publiczna, via Wikimedia Commons
  • W Nazarecie otrzymuje zwiastowanie od anioła Gabriela. (Łk 1,26-38)29
  • Ewangelie nazywają ją Matką Jezusa; Elżbieta wita ją jako Matkę swojego Pana. (J 2,1; J 19,25; Łk 1,43)30
  • Razem z Elżbietą wielbi Boga hymnem, który Kościół nazywa Magnificat. (Łk 1,46-55)31
  • Na weselu w Kanie zwraca się do Jezusa, gdy zabrakło wina. (J 2,1-11)4
  • Stoi pod krzyżem. Po Wniebowstąpieniu modli się z apostołami o dar Ducha Świętego. (J 19,25-27; Dz 1,14)32
  • Kościół wyznaje, że Maryja jest prawdziwie Matką Boga.30
  • Gdy Ewangelie mówią o braciach i siostrach Jezusa, Kościół zawsze rozumiał przez to nie innych synów Maryi, lecz bliskich krewnych. (Mk 6,3; Mt 13,55)22

Fragmenty Biblii: Łk 1,26-56Łk 2,1-52J 2,1-11J 19,25-27Dz 1,14

Miejsca: Nazaret, Betlejem, Kana Galilejska, Jerozolima

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 5

Józef z Nazaretu

mąż Maryi, cieśla

  • Józef był zaślubiony Maryi i był skromnym cieślą. (Mt 1,18; Łk 1,27; Mt 13,55)33
  • Mateusz nazywa go człowiekiem sprawiedliwym. W czterech snach poznaje wolę Boga: bierze Maryję do siebie, ucieka z Dzieckiem do Egiptu i wraca. (Mt 1,19-24; Mt 2,13-23)33
  • Nadaje Dziecku imię Jezus, jak polecił mu anioł. (Mt 1,21; Mt 1,25)33
  • Pochodził z rodu Dawida i odbył z Maryją długą drogę z Nazaretu do Betlejem. Razem z nią przedstawia Jezusa w świątyni, a później szukają dwunastoletniego Jezusa, aż odnajdują Go w świątyni. (Łk 2,4-5; Łk 2,22-35; Łk 2,41-50)3334
  • Błogosławiony Pius IX ogłosił go 8 grudnia 1870 roku patronem Kościoła katolickiego; czcigodny Pius XII ustanowił go patronem robotników.33
  • Kościół obchodzi jego uroczystość 19 marca.35
  • W Nazarecie stoi franciszkański kościół św. Józefa, zbudowany w 1914 roku na pozostałościach starszego kościoła.36

Fragmenty Biblii: Mt 1,18-25Mt 2,13-23Łk 2,1-7Łk 2,41-52Mt 13,55

Miejsca: Nazaret, Betlejem, Jerozolima

Jan Chrzciciel

poprzednik Pana

  • Jest synem kapłana Zachariasza i Elżbiety. (Łk 1,5-25; Łk 1,57-80)4
  • Kościół nazywa go bezpośrednim poprzednikiem Pana, posłanym, by przygotować Mu drogę.37
  • Chrzci nad Jordanem. Na początku publicznej działalności także Jezus przyjmuje od niego chrzest. (Mk 1,4-11)38
  • Z więzienia posyła uczniów do Jezusa z pytaniem, czy On jest Tym, który ma przyjść. (Mt 11,2-6; Łk 7,18-23)4
  • Herod Antypas każe go uwięzić i ściąć, według Catholic Encyclopedia w twierdzy Macheront. (Mk 6,17-29)39
  • Tradycja czci Ain Karim koło Jerozolimy jako miejsce jego narodzin. Kościół obchodzi jego narodzenie 24 czerwca jako uroczystość, a jego męczeństwo wspomina 29 sierpnia.404142

Fragmenty Biblii: Łk 1,5-25Łk 1,57-80Mk 1,4-11J 1,19-36Mt 11,2-6Mk 6,17-29

Miejsca: Betania za Jordanem

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 5 Sezon 2, odc. 5 Sezon 3, odc. 6 Sezon 4, odc. 1

Zachariasz i Elżbieta

rodzice Jana Chrzciciela

  • Zachariasz był kapłanem z oddziału Abiasza; jego żona Elżbieta pochodziła z rodu Aarona. Oboje byli sprawiedliwi wobec Boga, ale nie mieli dziecka i byli już w podeszłym wieku. (Łk 1,5-7)4
  • Gdy Zachariasz składa w świątyni ofiarę kadzenia, anioł Gabriel zapowiada mu narodziny syna. Ponieważ nie dowierza, traci mowę aż do narodzin dziecka. (Łk 1,8-20)4
  • Elżbieta jest krewną Maryi. Gdy Maryja ją odwiedza, dzieciątko porusza się w jej łonie, a ona wita Maryję jako Matkę swojego Pana. (Łk 1,36; Łk 1,39-45)30
  • Przy obrzezaniu Zachariasz pisze na tabliczce, że dziecko ma na imię Jan. Natychmiast odzyskuje mowę i wielbi Boga. (Łk 1,57-79)4
  • Tradycja czci Ain Karim koło Jerozolimy jako miejsce spotkania Maryi i Elżbiety; stoi tam kościół Nawiedzenia.31

Fragmenty Biblii: Łk 1,5-25Łk 1,39-56Łk 1,57-80

Miejsca: Jerozolima

Uczennice i przyjaciele Jezusa

Maria Magdalena

z Magdali, pierwszy świadek Zmartwychwstania

Fresk: Maria klęczy w ogrodzie przed zmartwychwstałym Chrystusem w białej szacie
Maria Magdalena spotyka Zmartwychwstałego (J 20,11-18). Fresk: Fra Angelico, klasztor San Marco we Florencji, ok. 1440, domena publiczna, via Wikimedia Commons
  • Łukasz wymienia ją wśród kobiet, które towarzyszyły Jezusowi i usługiwały ze swego mienia. Jezus uwolnił ją od siedmiu złych duchów. (Łk 8,1-3)443
  • Stoi pod krzyżem, a po szabacie kupuje wonności, by namaścić ciało. (J 19,25; Mk 16,1)4
  • W poranek wielkanocny biegnie do Piotra i Jana i mówi im, że kamień został odsunięty od grobu. (J 20,1-2)44
  • Potem jako pierwsza spotyka Zmartwychwstałego i zanosi uczniom wiadomość, że widziała Pana. (J 20,11-18)4543
  • Papież Franciszek nazwał ją apostołką nowej i największej nadziei, a św. Tomasz z Akwinu apostołką apostołów.4346
  • Od 2016 roku Kościół obchodzi jej dzień, 22 lipca, w randze święta.46

Fragmenty Biblii: Łk 8,1-3Mk 15,40-41Mk 16,1J 19,25J 20,1-18

Miejsca: Magdala, Jezioro Galilejskie, Jerozolima

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 1 Sezon 1, odc. 2 Sezon 2, odc. 5

Joanna

uczennica, żona zarządcy Heroda

  • Łukasz wymienia Joannę, żonę Chuzy, zarządcy u Heroda, wśród kobiet, które towarzyszyły Jezusowi i usługiwały ze swego mienia, razem z Zuzanną i wieloma innymi. (Łk 8,1-3)4
  • W poranek wielkanocny jest przy pustym grobie z Marią Magdaleną i Marią, matką Jakuba, i opowiada apostołom, co widziały. (Łk 24,1-10)4

Fragmenty Biblii: Łk 8,1-3Łk 24,10

Marta, Maria i Łazarz

przyjaciele Jezusa z Betanii

  • Jezus jest gościem obu sióstr: Maria słucha Jego słów, a Marta krząta się wokół posługi. (Łk 10,38-42)4
  • Gdy Łazarz umiera, Jezus przychodzi do Betanii. Marta wyznaje, że On jest Mesjaszem, Synem Bożym; przy grobie Jezus płacze. (J 11,17-35)4
  • Jan opowiada, jak Jezus wskrzesza Łazarza cztery dni po jego śmierci. (J 11,1-44)47
  • Sześć dni przed Paschą Maria namaszcza w Betanii nogi Jezusa. (J 12,1-8)4
  • 29 lipca Kościół obchodzi wspomnienie świętych Marty, Marii i Łazarza.48

Fragmenty Biblii: Łk 10,38-42J 11,1-44J 12,1-8

Miejsca: Betania

W serialu „The Chosen”: Sezon 4, odc. 7 Sezon 4, odc. 8

Nikodem

faryzeusz i członek Sanhedrynu

Obraz: Jezus i Nikodem siedzą nocą na płaskim dachu
Nikodem przychodzi do Jezusa nocą (J 3,1-21). Obraz: Henry Ossawa Tanner, 1899, domena publiczna, via Wikimedia Commons
  • Nikodem był faryzeuszem i członkiem Sanhedrynu. (J 3,1; J 7,50)49
  • Przychodzi do Jezusa nocą; Jezus nazywa go nauczycielem Izraela. (J 3,1-10)49
  • W Sanhedrynie domaga się, by nikogo nie skazywać bez przesłuchania. (J 7,50-51)49
  • Po śmierci Jezusa przynosi mirrę i aloes i pomaga Józefowi z Arymatei przy pogrzebie. (J 19,38-42)49

Fragmenty Biblii: J 3,1-21J 7,45-52J 19,38-42

Miejsca: Jerozolima

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 2 Sezon 1, odc. 5 Sezon 1, odc. 7

Józef z Arymatei

członek Rady, ukryty uczeń

  • Józef z Arymatei był poważanym członkiem Rady, który oczekiwał królestwa Bożego. Nie zgadzał się z uchwałą Rady przeciw Jezusowi. (Mk 15,43; Łk 23,50-51)4
  • Jan nazywa go uczniem Jezusa, choć ukrytym z obawy. (J 19,38)4
  • Prosi Piłata o ciało Jezusa i składa je w nowym grobie wykutym w skale; Nikodem przynosi mirrę i aloes. (Mt 27,57-60; J 19,38-42)449
  • Kościół czci grób Jezusa w Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolimie. Budowle cesarza Konstantyna poświęcono tam 13 września 335 roku.50

Fragmenty Biblii: Mk 15,42-46Łk 23,50-53J 19,38-42

Miejsca: Jerozolima

Spotkania z Jezusem

Setnik z Kafarnaum

oficer rzymski

  • W Kafarnaum setnik prosi Jezusa o uzdrowienie sparaliżowanego sługi. (Mt 8,5-7; Łk 7,1-3)4
  • Starsi żydowscy wstawiają się za nim: miłuje ich naród i sam zbudował im synagogę. (Łk 7,3-5)4
  • Mówi, że nie jest godzien, by Jezus wszedł pod jego dach; wystarczy jedno słowo. Jezus chwali jego wiarę i uzdrawia sługę na odległość. (Mt 8,8-13; Łk 7,6-10)4
  • Jego słowami wierni przygotowują się podczas Mszy do Komunii Świętej.51

Fragmenty Biblii: Mt 8,5-13Łk 7,1-10

Miejsca: Kafarnaum

W serialu „The Chosen”: Sezon 4, odc. 4

Jair

przełożony synagogi

  • Jair jest jednym z przełożonych synagogi. Upada do stóp Jezusa i błaga o ratunek dla umierającej córeczki. (Mk 5,22-23)52
  • Po drodze kobieta, która od dwunastu lat cierpi na krwotok, dotyka płaszcza Jezusa i zostaje uzdrowiona. (Mk 5,25-34)4
  • Jezus zabiera ze sobą tylko Piotra, Jakuba, Jana i rodziców, ujmuje dwunastoletnią dziewczynkę za rękę i wypowiada aramejskie słowa Talitha kum, czyli: dziewczynko, wstań. (Mk 5,37-42)4

Fragmenty Biblii: Mk 5,21-43Łk 8,40-56Mt 9,18-26

W serialu „The Chosen”: Sezon 3, odc. 5

Samarytanka przy studni Jakuba

kobieta z Sychar w Samarii

  • Kobieta z Samarii przychodzi do studni Jakuba koło Sychar. Jezus prosi ją o wodę, choć Żydzi i Samarytanie unikają ze sobą kontaktów. (J 4,5-9)4
  • Rozmawia z nią o wodzie żywej i objawia się jej jako Mesjasz. (J 4,10-26)53
  • Kobieta idzie do miasta i opowiada ludziom o Jezusie; wielu Samarytan zaczyna wierzyć. (J 4,28-42)4
  • Katechizm widzi w spotkaniu przy studni obraz modlitwy: to Chrystus pierwszy nas szuka i prosi, byśmy dali Mu pić.53

Fragmenty Biblii: J 4,1-42

Miejsca: Sychar

W serialu „The Chosen”: Sezon 1, odc. 8

Zacheusz

zwierzchnik celników w Jerychu

  • Zacheusz jest zwierzchnikiem celników i człowiekiem bogatym. Ponieważ jest niskiego wzrostu, wchodzi na sykomorę, by zobaczyć Jezusa. (Łk 19,1-4)419
  • Jezus zatrzymuje się w jego domu. Zacheusz obiecuje oddać połowę majątku ubogim, a każdemu, kogo skrzywdził, zwrócić poczwórnie. (Łk 19,5-10)4
  • Katolicki kościół w Jerychu nosi wezwanie Dobrego Pasterza, na pamiątkę Zacheusza i niewidomego Bartymeusza.54

Fragmenty Biblii: Łk 19,1-10

Miejsca: Jerycho

Szymon z Cyreny

niesie krzyż Jezusa

  • Żołnierze przymuszają Szymona z Cyreny, który wracał z pola, by niósł krzyż Jezusa. (Mk 15,21; Mt 27,32)4
  • Marek nazywa go ojcem Aleksandra i Rufusa; Łukasz mówi, że niósł krzyż za Jezusem. (Mk 15,21; Łk 23,26)4

Fragmenty Biblii: Mt 27,32Mk 15,21Łk 23,26

Miejsca: Jerozolima

O nauczaniu Kościoła. Tam, gdzie Kościół ma własne nauczanie o danej osobie, na przykład o Piotrze czy o Maryi, przedstawiamy je krótko i wiernie, za Katechizmem Kościoła Katolickiego. To, co nie pochodzi z Ewangelii, lecz z tradycji, wyraźnie tak oznaczamy.

Źródła

  1. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 551 (vatican.va, po angielsku)
  2. Benedykt XVI, audiencja generalna 21 czerwca 2006: Jakub Starszy (vatican.va, po angielsku)
  3. Benedykt XVI, audiencja generalna 17 maja 2006: Piotr rybak (vatican.va, po angielsku)
  4. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych (Biblia Tysiąclecia), wyd. V, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań: skróty ksiąg, numeracja wersetów i nazwy według tego wydania
  5. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 552 (vatican.va, po angielsku)
  6. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 881 (vatican.va, po angielsku)
  7. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1429 (vatican.va, po angielsku)
  8. Benedykt XVI, audiencja generalna 24 maja 2006: apostoł Piotr (vatican.va, po angielsku)
  9. Catholic Encyclopedia: St. Peter, Prince of the Apostles (J. P. Kirsch, 1911) (po angielsku)
  10. Benedykt XVI, audiencja generalna 14 czerwca 2006: Andrzej, pierwszy powołany (vatican.va, po angielsku)
  11. Benedykt XVI, audiencja generalna 5 lipca 2006: Jan, syn Zebedeusza (vatican.va, po angielsku)
  12. Benedykt XVI, audiencja generalna 9 sierpnia 2006: Jan teolog (vatican.va, po angielsku)
  13. Benedykt XVI, audiencja generalna 23 sierpnia 2006: Jan, widzący z Patmos (vatican.va, po angielsku)
  14. Benedykt XVI, audiencja generalna 6 września 2006: apostoł Filip (vatican.va, po angielsku)
  15. Catholic Encyclopedia: St. Philip the Apostle (po angielsku)
  16. Benedykt XVI, audiencja generalna 4 października 2006: Bartłomiej (vatican.va, po angielsku)
  17. Benedykt XVI, audiencja generalna 27 września 2006: Tomasz zwany Didymos (vatican.va, po angielsku)
  18. Catholic Encyclopedia: St. Thomas the Apostle (H. Thurston, 1912) (po angielsku)
  19. Benedykt XVI, audiencja generalna 30 sierpnia 2006: Mateusz celnik (vatican.va, po angielsku)
  20. Catholic Encyclopedia: Publican, czyli celnik (J. F. Driscoll, 1911) (po angielsku)
  21. Benedykt XVI, audiencja generalna 28 czerwca 2006: Jakub Młodszy (vatican.va, po angielsku)
  22. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 500 (vatican.va, po angielsku)
  23. Benedykt XVI, audiencja generalna 11 października 2006: Szymon i Juda (vatican.va, po angielsku)
  24. Catholic Encyclopedia: St. Simon the Apostle (K. Löffler, 1912) (po angielsku)
  25. Narodowe Sanktuarium św. Judy (dominikanie, Chicago): św. Juda, patron spraw beznadziejnych (po angielsku)
  26. Benedykt XVI, audiencja generalna 18 października 2006: Judasz Iskariota i Maciej (vatican.va, po angielsku)
  27. Catholic Encyclopedia: St. Matthias (z uwagą redakcji o święcie 14 maja) (po angielsku)
  28. USCCB, czytania dnia: święto św. Macieja Apostoła (14 maja) (po angielsku)
  29. Kustodia Ziemi Świętej: Nazaret, uroczystość Zwiastowania Pańskiego (po angielsku)
  30. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 495 (vatican.va, po angielsku)
  31. Kustodia Ziemi Świętej: Ain Karim, Nawiedzenie (po angielsku)
  32. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 965 (vatican.va, po angielsku)
  33. Papież Franciszek, list apostolski Patris corde w 150. rocznicę ogłoszenia św. Józefa patronem Kościoła powszechnego, 8 grudnia 2020 (vatican.va, po angielsku)
  34. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 534 (vatican.va, po angielsku)
  35. USCCB, czytania dnia: uroczystość św. Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny (19 marca) (po angielsku)
  36. Kustodia Ziemi Świętej: Nazaret, św. Józef (po angielsku)
  37. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 523 (vatican.va, po angielsku)
  38. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 535 (vatican.va, po angielsku)
  39. Catholic Encyclopedia: Herod (J. Tierney, 1910) (po angielsku)
  40. Kustodia Ziemi Świętej: Ain Karim, św. Jan Chrzciciel (po angielsku)
  41. USCCB, czytania dnia: uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela (24 czerwca) (po angielsku)
  42. USCCB, czytania dnia: wspomnienie męczeństwa św. Jana Chrzciciela (29 sierpnia) (po angielsku)
  43. Papież Franciszek, audiencja generalna 17 maja 2017 (katecheza o Marii Magdalenie; vatican.va)
  44. Benedykt XVI, audiencja generalna 7 czerwca 2006: Piotr – skała (vatican.va, po angielsku)
  45. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 641 (vatican.va, po angielsku)
  46. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, dekret o obchodzie św. Marii Magdaleny, 3 czerwca 2016 (vatican.va, po angielsku)
  47. Kustodia Ziemi Świętej: ślady historii w Betanii, gdzie wskrzeszony został Łazarz (po angielsku)
  48. USCCB, czytania dnia: wspomnienie świętych Marty, Marii i Łazarza (29 lipca) (po angielsku)
  49. Catholic Encyclopedia: Nicodemus (J. F. Driscoll, 1911) (po angielsku)
  50. Kustodia Ziemi Świętej: Bazylika Grobu Pańskiego (po angielsku)
  51. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1386 (vatican.va, po angielsku)
  52. Catholic Encyclopedia: Synagogue (W. Drum, 1912) (po angielsku)
  53. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2560 (vatican.va, po angielsku)
  54. Kustodia Ziemi Świętej: Jerycho, kościół Dobrego Pasterza (po angielsku)

Sprawdzone 21 października 2026. Odnośniki biblijne podajemy według Biblii Tysiąclecia (wyd. V, Pallottinum), katolickiego przekładu Pisma Świętego. Podajemy odnośniki i streszczamy fragmenty własnymi słowami; tekst znajdziesz w swoim egzemplarzu Pisma Świętego. Jeśli znajdziesz błąd, napisz do nas: info@netanaliza.com.

Do druku

Mapa: miejsca Ewangelii

Galilea i Judea na jednej stronie, ze zbliżeniami Jeziora Galilejskiego i okolic Jerozolimy oraz listą wszystkich miejsc z odnośnikami biblijnymi. Do czytania podczas oglądania, w domu albo w grupie parafialnej.

  • Mapa z 22 miejscami Ewangelii
  • Odnośniki biblijne według Biblii Tysiąclecia
  • Raz w tygodniu e-mail z najnowszymi przewodnikami i artykułami

Odbierz mapę w PDF

Podaj adres e-mail, a wyślemy Ci mapę w PDF.

Zapis ruszy za kilka dni. Do tego czasu subskrybuj kanał, a jako pierwszy dowiesz się, że mapa jest gotowa.

Subskrybuj na YouTube

Zapisując się, potwierdzasz, że masz co najmniej 16 lat. Dostaniesz e-mail z prośbą o potwierdzenie adresu (double opt-in) i możesz wypisać się w każdej chwili. Więcej w polityce prywatności.

Niezależna strona o Biblii za serialem „The Chosen” · niezwiązana z twórcami ani dystrybutorami serialu · odnośniki biblijne według Biblii Tysiąclecia · YouTube @biblianaekranie