Postacie
Ludzie wokół Jezusa
Postacie, które spotykasz w „The Chosen”: co Ewangelie mówią o apostołach, rodzinie Jezusa, Marii Magdalenie, Nikodemie i innych, i co wie o nich tradycja Kościoła. Każde stwierdzenie ma odnośnik biblijny i źródło; tam, gdzie postać pojawia się w serialu, podajemy odcinek.
Ilustracja (AI)
Dwunastu i Maciej
Od początku publicznej działalności Jezus wybrał dwunastu, aby byli z Nim i uczestniczyli w Jego posłaniu1. Ewangelie i Dzieje Apostolskie podają cztery spisy Dwunastu; kolejność imion nie jest we wszystkich taka sama2.
Dwunastu apostołów w porównaniu
Dwunastu, których wybrał Jezus, i Maciej, który dołączył do nich po Wielkanocy: co mówią o nich Ewangelie, co wie tradycja Kościoła i kiedy Kościół ich wspomina. Wybierz od dwóch do czterech apostołów.
Szybki wybórPrzy Przemienieniu (Mk 9,2)Dwie pary braci (Mk 1,16-20)Judasz Iskariota i Maciej (Dz 1,15-26)
| Piotrpowołani nad jeziorem | Janpowołani nad jeziorem | MateuszDwunastu | |
|---|---|---|---|
| Imię | |||
| Imię i przydomek | Szymon; Jezus nazywa go Kefas, po grecku Petros: skała | Jan: „Pan okazał łaskę” | Mateusz: „dar Boga”; u Marka i Łukasza Lewi |
| Pochodzenie i rodzina | |||
| Pochodzenie | Betsaida; mieszkał w Kafarnaum | nad Jeziorem Galilejskim | Kafarnaum (komora celna) |
| Rodzina | syn Jana; brat Andrzeja; żonaty | syn Zebedeusza; brat Jakuba | Marek nazywa Lewiego synem Alfeusza |
| W Ewangeliach | |||
| Zajęcie lub zadanie | rybak | rybak | celnik |
| Powołanie | J 1,40-42; Mt 4,18-20; Łk 5,1-11 | Mt 4,21-22; Mk 1,19-20 | Mt 9,9; Mk 2,14; Łk 5,27-28 |
| Najważniejsze fragmenty | Mt 14,28-31; Mt 16,13-20; Łk 22,54-62; J 21,15-19 | Mk 5,37; Mk 9,2; Łk 22,8; J 13,23; J 19,25-27; J 20,2-8 | Mt 9,9-13; Mt 10,3 |
| W spisach apostołów | |||
| Mateusz | 1. · wymieniony jako pierwszy | 4. | 8. · „celnik” |
| Marek | 1. | 3. | 7. |
| Łukasz | 1. | 4. | 7. |
| Dzieje Apostolskie | 1. | 2. | 8. |
| W tradycji Kościoła | |||
| Misja po Wielkanocy | Jerozolima, Antiochia, Rzym | Efez; zesłany na Patmos | najpierw wśród Żydów, potem wśród innych narodów |
| Śmierć | śmierć męczeńska w Rzymie, na krzyżu | w podeszłym wieku w Efezie, za cesarza Trajana | według Herakleona, przytoczonego przez Klemensa Aleksandryjskiego, nie śmierć męczeńska |
| Grób i relikwie | Rzym: nad jego grobem stoi Bazylika św. Piotra | Efez: ruiny bazyliki Justyniana | – |
| Pisma w Nowym Testamencie | listy Piotra | Ewangelia, listy i Apokalipsa | Ewangelia według św. Mateusza |
| Wspomnienie | |||
| Święto w kalendarzu | 29 czerwca · uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła; 22 lutego · święto Katedry św. Piotra | 27 grudnia · święto | 21 września · święto |
Wszystkie źródła tego porównania (43)
- Biblia Tysiąclecia, wyd. V (Pallottinum): skróty ksiąg i numeracja wersetów
- Benedykt XVI, audiencja generalna 17 maja 2006: Piotr rybak (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 24 maja 2006: apostoł Piotr (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 7 czerwca 2006: Piotr – skała (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 14 czerwca 2006: Andrzej, pierwszy powołany (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 21 czerwca 2006: Jakub Starszy (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 28 czerwca 2006: Jakub Młodszy (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 5 lipca 2006: Jan, syn Zebedeusza (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 9 sierpnia 2006: Jan teolog (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 23 sierpnia 2006: Jan, widzący z Patmos (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 30 sierpnia 2006: Mateusz celnik (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 6 września 2006: apostoł Filip (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 27 września 2006: Tomasz zwany Didymos (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 4 października 2006: Bartłomiej (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 11 października 2006: Szymon i Juda (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 18 października 2006: Judasz Iskariota i Maciej (vatican.va, po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Catholic Encyclopedia: St. Andrew (święto 30 listopada; relikwie w Amalfi) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Catholic Encyclopedia: St. Bartholomew (święto 24 sierpnia) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Catholic Encyclopedia: St. Matthias (z uwagą redakcji o święcie 14 maja) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Catholic Encyclopedia: St. Peter, Prince of the Apostles (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Catholic Encyclopedia: St. Philip the Apostle (z uwagą redakcji o święcie 3 maja w kalendarzu ogólnym) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Catholic Encyclopedia: St. Simon the Apostle (święto 28 października) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Catholic Encyclopedia: St. Thomas the Apostle (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Biblioteka EWTN (żywoty świętych): Saint Jude, Apostle (święto 28 października) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Biblioteka EWTN (za Catholic Encyclopedia): St. Matthew (święto 21 września) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Dz 1 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): J 1 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Łk 5 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mk 3 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mt 10 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mt 4 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible, Revised Edition (USCCB, katolicki przekład biskupów USA): Mt 9 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- USCCB, czytania dnia: święto Katedry św. Piotra Apostoła (22 lutego) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- USCCB, czytania dnia: święto św. Jakuba Apostoła (25 lipca) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- USCCB, czytania dnia: święto św. Jana, Apostoła i Ewangelisty (27 grudnia) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- USCCB, czytania dnia: święto św. Macieja Apostoła (14 maja) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- USCCB, czytania dnia: uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- USCCB, czytania dnia: święto św. Tomasza Apostoła (3 lipca) (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible (vatican.va): Dz 1 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible (vatican.va): Łk 6 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible (vatican.va): Mk 3 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- New American Bible (vatican.va): Mt 10 (po angielsku) (sprawdzone 21 października 2026)
- Opus Dei (Polska): Św. Apostołów Filipa i Jakuba – 6 maja (6 maja 2024) (sprawdzone 21 października 2026)
Szymon Piotr
rybak z Betsaidy, pierwszy wśród Dwunastu

- Szymon pochodził z Betsaidy nad Jeziorem Galilejskim; był synem Jana. (J 1,42; J 1,44)3
- Był żonaty i mieszkał w Kafarnaum, gdzie Jezus uzdrowił jego teściową. (Mk 1,29-31)3
- Łowił ryby z bratem Andrzejem i z rodziną Zebedeusza. (Łk 5,10)3
- Jezus nadał mu imię Kefas, po grecku Petros, czyli skała. (J 1,42)3
- Po Jezusie Piotr jest postacią najczęściej wymienianą w Nowym Testamencie: Benedykt XVI wylicza 154 wystąpienia imienia Petros, 75 imienia Szymon i dziewięć aramejskiej formy Kefas.3
- Na jeziorze idzie po wodzie do Jezusa. Gdy zaczyna tonąć, woła o ratunek, a Jezus chwyta go za rękę. (Mt 14,28-31)4
- W okolicy Cezarei Filipowej wyznaje, że Jezus jest Mesjaszem. (Mk 8,29; Mt 16,16)3
- Szymon Piotr zajmuje pierwsze miejsce wśród Dwunastu. Jak uczy Katechizm, tylko Szymona, któremu nadał imię Piotr, Pan uczynił skałą swojego Kościoła.56
- Po trzykrotnym zaparciu się Jezusa gorzko płacze; po Wielkanocy Jezus trzy razy pyta go, czy Go kocha, i powierza mu swoją owczarnię. (Łk 22,61-62; J 21,15-17)78
- Według tradycji Piotr dotarł przez Antiochię do Rzymu i tam poniósł śmierć męczeńską na krzyżu. Nad jego grobem stoi Bazylika św. Piotra.9
Fragmenty Biblii: Mt 4,18-20Łk 5,1-11J 1,40-42Mk 1,29-31Mt 14,28-31Mt 16,13-20Łk 22,54-62J 21,15-19
Andrzej
brat Piotra, pierwszy powołany
- Andrzej jest bratem Szymona Piotra; Jezus powołuje obu nad Jeziorem Galilejskim. (Mt 4,18-20; Mk 1,16-18)10
- Najpierw był uczniem Jana Chrzciciela i poszedł za Jezusem, gdy Jan wskazał na Niego jako na Baranka Bożego. Potem przyprowadził do Jezusa swojego brata. (J 1,35-42)10
- Kościół bizantyjski nazywa go Protokletos, czyli „pierwszy powołany”.10
- Przy rozmnożeniu chleba dla pięciu tysięcy Andrzej wskazuje chłopca, który ma pięć chlebów jęczmiennych i dwie ryby. (J 6,8-9)10
- Razem z Filipem, drugim apostołem o greckim imieniu, przyprowadza do Jezusa Greków, którzy chcą Go zobaczyć. (J 12,20-22)10
- Według tradycji zginął w Patras w Grecji na krzyżu w kształcie litery X, nazywanym krzyżem świętego Andrzeja. W 1964 roku papież Paweł VI zwrócił Patras jego relikwię, przechowywaną dotąd w Bazylice św. Piotra.10
Fragmenty Biblii: Mt 4,18-20J 1,35-42J 6,8-9J 12,20-22Mk 13,3-4
Jakub, syn Zebedeusza
rybak, jeden z trzech najbliższych uczniów Jezusa
- Jakub jest bratem Jana. Jezus powołuje obu nad jeziorem, gdy razem z ojcem Zebedeuszem naprawiają w łodzi sieci. (Mt 4,21-22; Mk 1,19-20)11
- Razem z Piotrem i Janem jest przy wskrzeszeniu córki Jaira, przy Przemienieniu i w Getsemani. (Mk 5,37; Mk 9,2; Mk 14,33)2
- Jezus nadaje obu braciom przydomek Boanerges, czyli synowie gromu. (Mk 3,17)2
- Przez matkę bracia proszą o miejsca obok Jezusa w Jego królestwie; Jezus pyta, czy mogą pić kielich, który On ma pić. (Mt 20,20-23; Mk 10,35-40)2
- Jako pierwszy z Dwunastu oddaje życie za Chrystusa: król Herod Agryppa każe go ściąć mieczem. (Dz 12,1-2)2
- Późniejsza tradycja, sięgająca co najmniej Izydora z Sewilli, mówi, że głosił Ewangelię w Hiszpanii. Według starej tradycji jego grób jest czczony w Santiago de Compostela.2
Fragmenty Biblii: Mt 4,21-22Mk 3,17Mk 5,37Mk 9,2Mk 10,35-40Mk 14,33Dz 12,1-2
Jan, syn Zebedeusza
rybak, apostoł
- Jan jest bratem Jakuba. Jezus powołuje go, gdy razem z bratem naprawia sieci. (Mt 4,21; Mk 1,19)11
- Jego hebrajskie imię znaczy „Pan okazał łaskę”.11
- Razem z Piotrem i Jakubem należy do najbliższego kręgu wokół Jezusa. (Mk 5,37; Mk 9,2; Mk 14,33)11
- Razem z Piotrem przygotowuje wieczerzę paschalną. (Łk 22,8)11
- Pod krzyżem stoi razem z Matką Jezusa. (J 19,25-27)11
- Tradycja widzi w nim ucznia, którego Jezus miłował; Benedykt XVI zaznacza, że badacze dyskutują dziś nad tym utożsamieniem. (J 13,23)11
- Według starej tradycji przez wiele lat działał w Efezie i zmarł tam w bardzo podeszłym wieku, za cesarza Trajana. Kościół łączy jego imię z czwartą Ewangelią, listami Jana i Apokalipsą.111213
Fragmenty Biblii: Mt 4,21-22Mk 1,19-20Mk 5,37Mk 9,2Łk 22,8J 19,25-27J 20,2-8
Filip
apostoł z Betsaidy
- Filip pochodził z Betsaidy, miasta Andrzeja i Piotra. (J 1,44)14
- Przyprowadza Natanaela do Jezusa, zachęcając go, by przyszedł i sam zobaczył. (J 1,45-46)14
- Przed rozmnożeniem chleba dla pięciu tysięcy Jezus pyta go, gdzie kupić chleba. Filip wylicza, że nie wystarczyłoby nawet za dwieście denarów. (J 6,5-7)14
- Razem z Andrzejem przyprowadza do Jezusa Greków, którzy chcą Go zobaczyć. (J 12,20-22)14
- W czasie Ostatniej Wieczerzy prosi Jezusa, by pokazał im Ojca. Jezus odpowiada, że kto widzi Jego, widzi Ojca. (J 14,8-9)14
- Według późniejszych przekazów głosił Ewangelię w Grecji i we Frygii i zmarł w Hierapolis. Jego relikwie są czczone razem z relikwiami Jakuba Młodszego w rzymskiej Bazylice Dwunastu Apostołów.1415
Fragmenty Biblii: J 1,43-46J 6,5-7J 12,20-22J 14,8-9
Natanael (Bartłomiej)
apostoł z Kany
- Tradycja utożsamia apostoła Bartłomieja z Natanaelem, którego Jan wymienia obok Filipa.16
- Bartłomiej to aramejskie imię znaczące „syn Talmaja”. Natanael znaczy „Bóg dał”.16
- Natanael pochodził z Kany Galilejskiej. (J 21,2)16
- Najpierw wątpi, czy z Nazaretu może być coś dobrego; Jezus nazywa go prawdziwym Izraelitą, w którym nie ma podstępu. (J 1,46-47)16
- Potem wyznaje, że Jezus jest Synem Bożym i Królem Izraela. (J 1,49)16
- Jego relikwie są czczone w Rzymie, w jego kościele na Wyspie Tyberyjskiej; miał je tam sprowadzić w 983 roku cesarz Otto III.16
Fragmenty Biblii: J 1,45-51J 21,2
Tomasz
apostoł zwany Didymos

- Jego imię znaczy „bliźniak”; Jan nazywa go Didymos. (J 11,16; J 20,24)17
- Gdy Jezus postanawia iść do Łazarza do Betanii, Tomasz zachęca pozostałych, by poszli z Nim, choć grozi im niebezpieczeństwo. (J 11,16)17
- W czasie Ostatniej Wieczerzy pyta o drogę. Jezus odpowiada, że On sam jest drogą i prawdą, i życiem. (J 14,5-6)17
- Osiem dni po Wielkanocy wyznaje przed Zmartwychwstałym, że Jezus jest jego Panem i Bogiem. (J 20,24-29)17
- Według starej tradycji głosił Ewangelię w Syrii i Persji, aż po Indie.17
- Jego relikwie spoczywały w Edessie; dziś jego grób jest czczony w Ortonie nad Adriatykiem we Włoszech.18
Fragmenty Biblii: J 11,16J 14,5-6J 20,24-29J 21,2
Mateusz (Lewi)
celnik w Kafarnaum, apostoł

- Mateusz był celnikiem. Marek i Łukasz nazywają go Lewim. (Mt 9,9; Mk 2,14; Łk 5,27)19
- Jego hebrajskie imię znaczy „dar Boga”.19
- Prawdopodobnie siedział w komorze celnej w Kafarnaum, gdzie Jezus często przebywał.19
- Na wezwanie Jezusa wstaje i idzie za Nim. Potem wydaje w swoim domu wielkie przyjęcie, na którym celnicy i grzesznicy zasiadają do stołu z Jezusem. (Mt 9,9-13; Łk 5,29)19
- Celnicy pobierali cła i podatki dla władców. Wielu rodaków zaliczało ich do grzeszników, dlatego uczniowie słyszą pytanie, dlaczego ich nauczyciel jada z celnikami i grzesznikami. (Mt 9,10-11)20
- Starożytny Kościół zgodnie uznawał go za autora pierwszej Ewangelii, począwszy od Papiasza, biskupa Hierapolis, około roku 130. Według Euzebiusza głosił najpierw wśród Żydów.19
Fragmenty Biblii: Mt 9,9-13Mk 2,13-17Łk 5,27-32Mt 10,3
Jakub, syn Alfeusza
apostoł, „Młodszy”
- Występuje we wszystkich czterech spisach Dwunastu, zawsze jako syn Alfeusza; nazywa się go Młodszym, by odróżnić go od syna Zebedeusza. (Mt 10,3; Mk 3,18; Łk 6,15; Dz 1,13)21
- Często utożsamiano go z Jakubem Mniejszym, synem Marii, która razem z Matką Jezusa stała pod krzyżem. (Mk 15,40; J 19,25)21
- Dzieje Apostolskie pokazują Jakuba na czele Kościoła w Jerozolimie. Zgodnie z semickim zwyczajem nazywa się go „bratem” Pańskim, czyli bliskim krewnym Jezusa. Czy to ta sama osoba co apostoł, pozostaje przedmiotem dyskusji. (Dz 15,13-21; Ga 1,19)2122
- Tradycja przypisuje mu List św. Jakuba, który podkreśla, że wiara bez uczynków jest martwa. (Jk 2,26)21
- Według historyka Józefa Flawiusza ten Jakub został ukamienowany w 62 roku.21
Fragmenty Biblii: Mt 10,3Mk 3,18Łk 6,15Dz 1,13Dz 15,13-21Jk 2,14-26
Szymon Kananejczyk, zwany Gorliwym
apostoł
- W greckim tekście Mateusz i Marek nazywają go Kananejczykiem, a Łukasz zelotą, czyli Gorliwym. Oba określenia wywodzą się od hebrajskiego słowa oznaczającego gorliwość. (Mt 10,4; Mk 3,18; Łk 6,15)23
- Benedykt XVI uważa za prawdopodobne, że nawet jeśli nie należał do nacjonalistycznego ruchu zelotów, odznaczał się żarliwą gorliwością o Boga, o swój naród i o Boże Prawo.23
- To, że Jezus powołał do tego samego grona jego i celnika Mateusza, pokazuje, jak bardzo różnili się Dwunastu.23
- Późniejsza tradycja mówi, że głosił Ewangelię w Persji razem z Judą Tadeuszem i tam poniósł śmierć męczeńską. Kościół zachodni czci obu razem 28 października; w Rzymie jego relikwie są czczone w Bazylice św. Piotra.24
Fragmenty Biblii: Mt 10,4Mk 3,18Łk 6,15Dz 1,13
Juda Tadeusz
apostoł
- Mateusz i Marek nazywają go Tadeuszem, Łukasz Judą, synem Jakuba. (Mt 10,3; Mk 3,18; Łk 6,16)23
- Pochodzenie imienia Tadeusz jest niepewne; Benedykt XVI przytacza wyjaśnienie „wielkoduszny”.23
- W czasie Ostatniej Wieczerzy pyta Jezusa, dlaczego objawi się uczniom, a nie światu. (J 14,22-23)23
- Tradycja przypisuje mu List św. Judy w Nowym Testamencie.23
- Katolicy wzywają go jako patrona w sprawach beznadziejnych.25
Fragmenty Biblii: Mt 10,3Łk 6,16J 14,22-23
Judasz Iskariota
jeden z Dwunastu
- Jego przydomek najczęściej wyjaśnia się jako „człowiek z Keriotu”, wioski koło Hebronu.26
- W spisach Dwunastu wymienia się go zawsze na końcu. (Mk 3,19)26
- Przechowywał wspólny trzos Dwunastu. (J 12,6; J 13,29)26
- Wydaje Jezusa za trzydzieści srebrników, a potem tego żałuje. Jedno z wyjaśnień przydomka odczytuje go jako „ten, który miał Go wydać”. (Mt 26,14-16; Mt 26,47-50; Mt 27,3-5)26
- Benedykt XVI podkreśla, że tajemnica jego wyboru i jego wiecznego losu pozostaje; nie do nas należy jej osądzanie.26
- Jego miejsce wśród Dwunastu zajmuje Maciej. (Dz 1,15-26)26
Fragmenty Biblii: J 12,4-6Mt 26,14-16Mt 26,47-50Mt 27,3-5Dz 1,15-26
Maciej
wybrany na apostoła po Wielkanocy
- Po Wniebowstąpieniu wspólnota w Jerozolimie stawia dwóch mężczyzn, którzy byli z Jezusem od chrztu Janowego: Józefa zwanego Barsabą i Macieja. Los pada na Macieja. (Dz 1,21-26)26
- Zajmuje miejsce Judasza Iskarioty i zostaje dołączony do jedenastu apostołów. (Dz 1,26)26
- Według tradycji św. Helena przewiozła jego relikwie do Rzymu, a część z nich trafiła do Trewiru w Niemczech.27
- Kościół obchodzi jego święto 14 maja.2728
Fragmenty Biblii: Dz 1,15-26
Rodzina Jezusa i Jan Chrzciciel
Maryja, Matka Jezusa
z Nazaretu

- W Nazarecie otrzymuje zwiastowanie od anioła Gabriela. (Łk 1,26-38)29
- Ewangelie nazywają ją Matką Jezusa; Elżbieta wita ją jako Matkę swojego Pana. (J 2,1; J 19,25; Łk 1,43)30
- Razem z Elżbietą wielbi Boga hymnem, który Kościół nazywa Magnificat. (Łk 1,46-55)31
- Na weselu w Kanie zwraca się do Jezusa, gdy zabrakło wina. (J 2,1-11)4
- Stoi pod krzyżem. Po Wniebowstąpieniu modli się z apostołami o dar Ducha Świętego. (J 19,25-27; Dz 1,14)32
- Kościół wyznaje, że Maryja jest prawdziwie Matką Boga.30
- Gdy Ewangelie mówią o braciach i siostrach Jezusa, Kościół zawsze rozumiał przez to nie innych synów Maryi, lecz bliskich krewnych. (Mk 6,3; Mt 13,55)22
Fragmenty Biblii: Łk 1,26-56Łk 2,1-52J 2,1-11J 19,25-27Dz 1,14
Józef z Nazaretu
mąż Maryi, cieśla
- Józef był zaślubiony Maryi i był skromnym cieślą. (Mt 1,18; Łk 1,27; Mt 13,55)33
- Mateusz nazywa go człowiekiem sprawiedliwym. W czterech snach poznaje wolę Boga: bierze Maryję do siebie, ucieka z Dzieckiem do Egiptu i wraca. (Mt 1,19-24; Mt 2,13-23)33
- Nadaje Dziecku imię Jezus, jak polecił mu anioł. (Mt 1,21; Mt 1,25)33
- Pochodził z rodu Dawida i odbył z Maryją długą drogę z Nazaretu do Betlejem. Razem z nią przedstawia Jezusa w świątyni, a później szukają dwunastoletniego Jezusa, aż odnajdują Go w świątyni. (Łk 2,4-5; Łk 2,22-35; Łk 2,41-50)3334
- Błogosławiony Pius IX ogłosił go 8 grudnia 1870 roku patronem Kościoła katolickiego; czcigodny Pius XII ustanowił go patronem robotników.33
- Kościół obchodzi jego uroczystość 19 marca.35
- W Nazarecie stoi franciszkański kościół św. Józefa, zbudowany w 1914 roku na pozostałościach starszego kościoła.36
Fragmenty Biblii: Mt 1,18-25Mt 2,13-23Łk 2,1-7Łk 2,41-52Mt 13,55
Jan Chrzciciel
poprzednik Pana
- Jest synem kapłana Zachariasza i Elżbiety. (Łk 1,5-25; Łk 1,57-80)4
- Kościół nazywa go bezpośrednim poprzednikiem Pana, posłanym, by przygotować Mu drogę.37
- Chrzci nad Jordanem. Na początku publicznej działalności także Jezus przyjmuje od niego chrzest. (Mk 1,4-11)38
- Z więzienia posyła uczniów do Jezusa z pytaniem, czy On jest Tym, który ma przyjść. (Mt 11,2-6; Łk 7,18-23)4
- Herod Antypas każe go uwięzić i ściąć, według Catholic Encyclopedia w twierdzy Macheront. (Mk 6,17-29)39
- Tradycja czci Ain Karim koło Jerozolimy jako miejsce jego narodzin. Kościół obchodzi jego narodzenie 24 czerwca jako uroczystość, a jego męczeństwo wspomina 29 sierpnia.404142
Fragmenty Biblii: Łk 1,5-25Łk 1,57-80Mk 1,4-11J 1,19-36Mt 11,2-6Mk 6,17-29
Zachariasz i Elżbieta
rodzice Jana Chrzciciela
- Zachariasz był kapłanem z oddziału Abiasza; jego żona Elżbieta pochodziła z rodu Aarona. Oboje byli sprawiedliwi wobec Boga, ale nie mieli dziecka i byli już w podeszłym wieku. (Łk 1,5-7)4
- Gdy Zachariasz składa w świątyni ofiarę kadzenia, anioł Gabriel zapowiada mu narodziny syna. Ponieważ nie dowierza, traci mowę aż do narodzin dziecka. (Łk 1,8-20)4
- Elżbieta jest krewną Maryi. Gdy Maryja ją odwiedza, dzieciątko porusza się w jej łonie, a ona wita Maryję jako Matkę swojego Pana. (Łk 1,36; Łk 1,39-45)30
- Przy obrzezaniu Zachariasz pisze na tabliczce, że dziecko ma na imię Jan. Natychmiast odzyskuje mowę i wielbi Boga. (Łk 1,57-79)4
- Tradycja czci Ain Karim koło Jerozolimy jako miejsce spotkania Maryi i Elżbiety; stoi tam kościół Nawiedzenia.31
Fragmenty Biblii: Łk 1,5-25Łk 1,39-56Łk 1,57-80
Uczennice i przyjaciele Jezusa
Maria Magdalena
z Magdali, pierwszy świadek Zmartwychwstania

- Łukasz wymienia ją wśród kobiet, które towarzyszyły Jezusowi i usługiwały ze swego mienia. Jezus uwolnił ją od siedmiu złych duchów. (Łk 8,1-3)443
- Stoi pod krzyżem, a po szabacie kupuje wonności, by namaścić ciało. (J 19,25; Mk 16,1)4
- W poranek wielkanocny biegnie do Piotra i Jana i mówi im, że kamień został odsunięty od grobu. (J 20,1-2)44
- Potem jako pierwsza spotyka Zmartwychwstałego i zanosi uczniom wiadomość, że widziała Pana. (J 20,11-18)4543
- Papież Franciszek nazwał ją apostołką nowej i największej nadziei, a św. Tomasz z Akwinu apostołką apostołów.4346
- Od 2016 roku Kościół obchodzi jej dzień, 22 lipca, w randze święta.46
Fragmenty Biblii: Łk 8,1-3Mk 15,40-41Mk 16,1J 19,25J 20,1-18
Joanna
uczennica, żona zarządcy Heroda
- Łukasz wymienia Joannę, żonę Chuzy, zarządcy u Heroda, wśród kobiet, które towarzyszyły Jezusowi i usługiwały ze swego mienia, razem z Zuzanną i wieloma innymi. (Łk 8,1-3)4
- W poranek wielkanocny jest przy pustym grobie z Marią Magdaleną i Marią, matką Jakuba, i opowiada apostołom, co widziały. (Łk 24,1-10)4
Fragmenty Biblii: Łk 8,1-3Łk 24,10
Marta, Maria i Łazarz
przyjaciele Jezusa z Betanii
- Jezus jest gościem obu sióstr: Maria słucha Jego słów, a Marta krząta się wokół posługi. (Łk 10,38-42)4
- Gdy Łazarz umiera, Jezus przychodzi do Betanii. Marta wyznaje, że On jest Mesjaszem, Synem Bożym; przy grobie Jezus płacze. (J 11,17-35)4
- Jan opowiada, jak Jezus wskrzesza Łazarza cztery dni po jego śmierci. (J 11,1-44)47
- Sześć dni przed Paschą Maria namaszcza w Betanii nogi Jezusa. (J 12,1-8)4
- 29 lipca Kościół obchodzi wspomnienie świętych Marty, Marii i Łazarza.48
Fragmenty Biblii: Łk 10,38-42J 11,1-44J 12,1-8
Nikodem
faryzeusz i członek Sanhedrynu

- Nikodem był faryzeuszem i członkiem Sanhedrynu. (J 3,1; J 7,50)49
- Przychodzi do Jezusa nocą; Jezus nazywa go nauczycielem Izraela. (J 3,1-10)49
- W Sanhedrynie domaga się, by nikogo nie skazywać bez przesłuchania. (J 7,50-51)49
- Po śmierci Jezusa przynosi mirrę i aloes i pomaga Józefowi z Arymatei przy pogrzebie. (J 19,38-42)49
Fragmenty Biblii: J 3,1-21J 7,45-52J 19,38-42
Józef z Arymatei
członek Rady, ukryty uczeń
- Józef z Arymatei był poważanym członkiem Rady, który oczekiwał królestwa Bożego. Nie zgadzał się z uchwałą Rady przeciw Jezusowi. (Mk 15,43; Łk 23,50-51)4
- Jan nazywa go uczniem Jezusa, choć ukrytym z obawy. (J 19,38)4
- Prosi Piłata o ciało Jezusa i składa je w nowym grobie wykutym w skale; Nikodem przynosi mirrę i aloes. (Mt 27,57-60; J 19,38-42)449
- Kościół czci grób Jezusa w Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolimie. Budowle cesarza Konstantyna poświęcono tam 13 września 335 roku.50
Fragmenty Biblii: Mk 15,42-46Łk 23,50-53J 19,38-42
Spotkania z Jezusem
Setnik z Kafarnaum
oficer rzymski
- W Kafarnaum setnik prosi Jezusa o uzdrowienie sparaliżowanego sługi. (Mt 8,5-7; Łk 7,1-3)4
- Starsi żydowscy wstawiają się za nim: miłuje ich naród i sam zbudował im synagogę. (Łk 7,3-5)4
- Mówi, że nie jest godzien, by Jezus wszedł pod jego dach; wystarczy jedno słowo. Jezus chwali jego wiarę i uzdrawia sługę na odległość. (Mt 8,8-13; Łk 7,6-10)4
- Jego słowami wierni przygotowują się podczas Mszy do Komunii Świętej.51
Fragmenty Biblii: Mt 8,5-13Łk 7,1-10
Jair
przełożony synagogi
- Jair jest jednym z przełożonych synagogi. Upada do stóp Jezusa i błaga o ratunek dla umierającej córeczki. (Mk 5,22-23)52
- Po drodze kobieta, która od dwunastu lat cierpi na krwotok, dotyka płaszcza Jezusa i zostaje uzdrowiona. (Mk 5,25-34)4
- Jezus zabiera ze sobą tylko Piotra, Jakuba, Jana i rodziców, ujmuje dwunastoletnią dziewczynkę za rękę i wypowiada aramejskie słowa Talitha kum, czyli: dziewczynko, wstań. (Mk 5,37-42)4
Fragmenty Biblii: Mk 5,21-43Łk 8,40-56Mt 9,18-26
Samarytanka przy studni Jakuba
kobieta z Sychar w Samarii
- Kobieta z Samarii przychodzi do studni Jakuba koło Sychar. Jezus prosi ją o wodę, choć Żydzi i Samarytanie unikają ze sobą kontaktów. (J 4,5-9)4
- Rozmawia z nią o wodzie żywej i objawia się jej jako Mesjasz. (J 4,10-26)53
- Kobieta idzie do miasta i opowiada ludziom o Jezusie; wielu Samarytan zaczyna wierzyć. (J 4,28-42)4
- Katechizm widzi w spotkaniu przy studni obraz modlitwy: to Chrystus pierwszy nas szuka i prosi, byśmy dali Mu pić.53
Fragmenty Biblii: J 4,1-42
Zacheusz
zwierzchnik celników w Jerychu
- Zacheusz jest zwierzchnikiem celników i człowiekiem bogatym. Ponieważ jest niskiego wzrostu, wchodzi na sykomorę, by zobaczyć Jezusa. (Łk 19,1-4)419
- Jezus zatrzymuje się w jego domu. Zacheusz obiecuje oddać połowę majątku ubogim, a każdemu, kogo skrzywdził, zwrócić poczwórnie. (Łk 19,5-10)4
- Katolicki kościół w Jerychu nosi wezwanie Dobrego Pasterza, na pamiątkę Zacheusza i niewidomego Bartymeusza.54
Fragmenty Biblii: Łk 19,1-10
Szymon z Cyreny
niesie krzyż Jezusa
- Żołnierze przymuszają Szymona z Cyreny, który wracał z pola, by niósł krzyż Jezusa. (Mk 15,21; Mt 27,32)4
- Marek nazywa go ojcem Aleksandra i Rufusa; Łukasz mówi, że niósł krzyż za Jezusem. (Mk 15,21; Łk 23,26)4
Fragmenty Biblii: Mt 27,32Mk 15,21Łk 23,26
O nauczaniu Kościoła. Tam, gdzie Kościół ma własne nauczanie o danej osobie, na przykład o Piotrze czy o Maryi, przedstawiamy je krótko i wiernie, za Katechizmem Kościoła Katolickiego. To, co nie pochodzi z Ewangelii, lecz z tradycji, wyraźnie tak oznaczamy.
Źródła
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 551 (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 21 czerwca 2006: Jakub Starszy (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 17 maja 2006: Piotr rybak (vatican.va, po angielsku)
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych (Biblia Tysiąclecia), wyd. V, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań: skróty ksiąg, numeracja wersetów i nazwy według tego wydania
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 552 (vatican.va, po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 881 (vatican.va, po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1429 (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 24 maja 2006: apostoł Piotr (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: St. Peter, Prince of the Apostles (J. P. Kirsch, 1911) (po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 14 czerwca 2006: Andrzej, pierwszy powołany (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 5 lipca 2006: Jan, syn Zebedeusza (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 9 sierpnia 2006: Jan teolog (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 23 sierpnia 2006: Jan, widzący z Patmos (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 6 września 2006: apostoł Filip (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: St. Philip the Apostle (po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 4 października 2006: Bartłomiej (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 27 września 2006: Tomasz zwany Didymos (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: St. Thomas the Apostle (H. Thurston, 1912) (po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 30 sierpnia 2006: Mateusz celnik (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: Publican, czyli celnik (J. F. Driscoll, 1911) (po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 28 czerwca 2006: Jakub Młodszy (vatican.va, po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 500 (vatican.va, po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 11 października 2006: Szymon i Juda (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: St. Simon the Apostle (K. Löffler, 1912) (po angielsku)
- Narodowe Sanktuarium św. Judy (dominikanie, Chicago): św. Juda, patron spraw beznadziejnych (po angielsku)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 18 października 2006: Judasz Iskariota i Maciej (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: St. Matthias (z uwagą redakcji o święcie 14 maja) (po angielsku)
- USCCB, czytania dnia: święto św. Macieja Apostoła (14 maja) (po angielsku)
- Kustodia Ziemi Świętej: Nazaret, uroczystość Zwiastowania Pańskiego (po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 495 (vatican.va, po angielsku)
- Kustodia Ziemi Świętej: Ain Karim, Nawiedzenie (po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 965 (vatican.va, po angielsku)
- Papież Franciszek, list apostolski Patris corde w 150. rocznicę ogłoszenia św. Józefa patronem Kościoła powszechnego, 8 grudnia 2020 (vatican.va, po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 534 (vatican.va, po angielsku)
- USCCB, czytania dnia: uroczystość św. Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny (19 marca) (po angielsku)
- Kustodia Ziemi Świętej: Nazaret, św. Józef (po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 523 (vatican.va, po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 535 (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: Herod (J. Tierney, 1910) (po angielsku)
- Kustodia Ziemi Świętej: Ain Karim, św. Jan Chrzciciel (po angielsku)
- USCCB, czytania dnia: uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela (24 czerwca) (po angielsku)
- USCCB, czytania dnia: wspomnienie męczeństwa św. Jana Chrzciciela (29 sierpnia) (po angielsku)
- Papież Franciszek, audiencja generalna 17 maja 2017 (katecheza o Marii Magdalenie; vatican.va)
- Benedykt XVI, audiencja generalna 7 czerwca 2006: Piotr – skała (vatican.va, po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 641 (vatican.va, po angielsku)
- Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, dekret o obchodzie św. Marii Magdaleny, 3 czerwca 2016 (vatican.va, po angielsku)
- Kustodia Ziemi Świętej: ślady historii w Betanii, gdzie wskrzeszony został Łazarz (po angielsku)
- USCCB, czytania dnia: wspomnienie świętych Marty, Marii i Łazarza (29 lipca) (po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: Nicodemus (J. F. Driscoll, 1911) (po angielsku)
- Kustodia Ziemi Świętej: Bazylika Grobu Pańskiego (po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1386 (vatican.va, po angielsku)
- Catholic Encyclopedia: Synagogue (W. Drum, 1912) (po angielsku)
- Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2560 (vatican.va, po angielsku)
- Kustodia Ziemi Świętej: Jerycho, kościół Dobrego Pasterza (po angielsku)
Sprawdzone 21 października 2026. Odnośniki biblijne podajemy według Biblii Tysiąclecia (wyd. V, Pallottinum), katolickiego przekładu Pisma Świętego. Podajemy odnośniki i streszczamy fragmenty własnymi słowami; tekst znajdziesz w swoim egzemplarzu Pisma Świętego. Jeśli znajdziesz błąd, napisz do nas: info@netanaliza.com.
Do druku
Mapa: miejsca Ewangelii
Galilea i Judea na jednej stronie, ze zbliżeniami Jeziora Galilejskiego i okolic Jerozolimy oraz listą wszystkich miejsc z odnośnikami biblijnymi. Do czytania podczas oglądania, w domu albo w grupie parafialnej.
- Mapa z 22 miejscami Ewangelii
- Odnośniki biblijne według Biblii Tysiąclecia
- Raz w tygodniu e-mail z najnowszymi przewodnikami i artykułami
Odbierz mapę w PDF
Podaj adres e-mail, a wyślemy Ci mapę w PDF.
Zapis ruszy za kilka dni. Do tego czasu subskrybuj kanał, a jako pierwszy dowiesz się, że mapa jest gotowa.
Zapisując się, potwierdzasz, że masz co najmniej 16 lat. Dostaniesz e-mail z prośbą o potwierdzenie adresu (double opt-in) i możesz wypisać się w każdej chwili. Więcej w polityce prywatności.
Niezależna strona o Biblii za serialem „The Chosen” · niezwiązana z twórcami ani dystrybutorami serialu · odnośniki biblijne według Biblii Tysiąclecia · YouTube @biblianaekranie